Xà sàng tử – vị thuốc quý điều trị viêm nhiễm phụ khoa

Cây Xà sàng là cây Giần sàng mọc hoang ở những nơi đất trồng trong nước ta. Mỗi năm từ tháng 6 đến tháng 8 là mùa quả chín, cắt cả cành hay nhổ cả cây về phơi khô lấy quả, loại cành lá và tạp chất, rửa sạch phơi thật khô làm thuốc. Đi theo nó là một truyền thuyết về một căn bệnh trên khắp da người bệnh mọc lên rất nhiều những nốt sẩn, nhìn như da gà, gây ngứa kịch liệt, khiến họ phải gãi liên tục, có khi đến rỉ máu vẫn không đỡ.

Xà sàng tử dùng làm thuốc được ghi đầu tiên trong sách Bản kinh, còn gọi là Xà sàng thực là quả chín phơi hay sấy khô của cây Xà sàng có tên thực vật là Cnidium monnieri (L) Cusson.

pk_xasangtu1

Theo Đông y xa xưa, xà sàng tử có vị cay, đắng, tính ấm, vào 2 kinh Thận và Tỳ, có tác dụng cường dương, làm ấm tử cung, sát trùng, chống ngứa. Do vậy vị thuốc này không những tốt cho phái mạnh, giúp điều trị phong thấp đau nhức, lở ngứa mà còn được coi là thân dược giúp phụ nữ có tử cung lạnh không có thai hoặc điều trị viêm ngứa âm đạo rất tốt.

Theo kết quả nghiên cứu hiện đại cho thấy tác dụng của xà sàng tử không chỉ dừng lại tại đó. Thuốc đều cho tác dụng tốt khi điều trị các chứng rối loạn nhịp tim, hạ huyết áp, cắt cơn hen suyễn, trừ đờm, chống dị ứng, cải thiện chức năng não, cải thiện trí nhớ, …..

Riêng đối với các bệnh liên quan đến phụ khoa, xà sàng tử thể hiện rõ vai trò điều chỉnh khí huyết làm ấm tử cung, đồng thời cho thấy tác dụng kháng khuẩn rõ rệt. Thuốc có tác dụng ức chế đối với tụ cầu khuẩn vàng nhờn thuốc, trực khuẩn mủ xanh, trùng roi và một số loại nấm gây lở ngứa,….

pk_xasangtu2

Một số đơn thuốc sử dụng xà sàng tử trong điều trị các bệnh về phụ khoa có thể tham khảo được tổng hợp lại như sau:

  1. Chữa phụ nữ tử cung lạnh, không thụ thai: xà sàng tử 12g, ba kích 12g, ngũ vị tử 8g, phá cố chỉ 8g, nhục quế 8g; tất cả tán thành bột mịn, có thể làm thành viên, mỗi ngày uống 24g với nước sắc cây tơ hồng sao 30g làm thang.
  2. Chữa bạch đới khí hư: xà sàng tử, phèn chua – 2 vị bằng nhau, tán nhỏ, nấu hồ trộn vào làm thành viên bằng quả táo, bọc lụa hay gạc đặt vào âm hộ, thấy nóng bỏ ra. Có thể sắc nước để rửa.
  3. Chữa viêm âm đạo do trùng roi: xà sàng tử 30g, hoàng bá 9g, tán thành bột mịn, trộn với glycerogelatin làm thành thỏi nặng 2g, mỗi ngày đặt 1 thỏi vào âm đạo
  4. Chữa bộ phận sinh dục lở ngứa: dùng xà sàng tử, lá sen, bèo ván – mỗi thứ 1 nắm, nấu thành nước xông và rửa (theo Nam dược thần hiệu) hoặc dùng xà sàng tử 30g, bạch phàn 6g sắc nước rửa (theo Tần Hồ tập giản phương).

Xà sàng tử có thể được tìm thấy dễ dàng ở các bờ bãi ven sông, những khoảng đất trống hay ruộng hoang. Tuy nhiên khi có ý định sử dụng như một bài thuốc cho điều trị phụ khoa, chúng ta cần phải tham khảo kỹ thông tin về liều lượng, cách sơ chế từ các bác sỹ, lang y có kinh nghiệm và chuyên môn, không nên quá lạm dụng gây hậu quả nặng nề hơn về bệnh.

Bài viết liên quan

Bình luận

Your email address will not be published. Required fields are marked *